Neurriak

Informazio praktikoa

 

COVID-19ren harira hartutako prebentzio neurriak eta desekalatze faseko jarraibideak

Arabako Foru Aldundiak ondorengo neurriak hartu ditu COVID-19aren harira.

Gizarte Ongizaterako Foru Erakundearen (GOFE) bidez, Arabako Foru Aldundia unean-unean eguneratzen ari da bere zentro sozio-sanitarioetan jarraitu beharreko gomendioak eta prebentzio-jarraibideak, erabiltzaileak eta asistentzia-langileak babesteko asmoz, eta, bereziki, lurraldeko adinekoentzako eta desgaituentzako baliabideetan.

Bisitak:

  • Dementziak dituzten adinekoak egoitzetan bisitak baimendu dira, baldin eta egoitzak horretarako egoki prestatuta badaude. Izan ere, pertsona horiek, beren egoera kognitiboa dela eta, ezin dute egungo egoera ulertu eta ezin dituzte telefonoa edo bideodeiak erabili beren senideekin harremanetan jartzeko.
  • Arazo psikoemozionalen bat duten adinekoak ere bisitatu ahal izango dituzte senideek, baldin eta egoitzetako profesionalek uste badute gizarte isolamendua eteteak adineko horien ongizatea hobetu dezakeela.

Bisitak egiteko protokoloa:

  • Egoitzan izango dira bisitak aurretiko hitzordua eskatuta eta bisitan doan pertsonak gaixotasun sintomarik ez badu.
  • Segurtasun neurri zorrotzak bete beharko dira.
  • Ezingo du egoitzan bizi den pertsonarekin kontaktu fisikorik izan, eta 2 metroko segurtasun tartea utzi beharko du.
  • Bisitak horretarako prestatutako lekuan izango dira; gehienez ere ordubeteko iraupena izango dute, eta bisitan doan pertsona beti berbera izatea gomendatzen da.

Onartutako neurriak:

  • Adinekoen egoitzetan egoiliar berriak sartzeko ohiko dinamikara itzultzea ere espero da.
  • Martxoaren 13an, bizitzaren amaierako zaintzak jasotzen ari diren pertsonen senideek bisitak egiteko aukera jarri zen berriz abian eta, ordutik, aukera dago egoitzetako gaixo terminalarekin kontaktua izateko.
  • Maiatzaren 11n, beste pauso bat eman zen, eta koronabirusa ez duten egoiliarrei egoitzetako lorategietara ateratzeko aukera eman zieten, senideak ikusi eta agurtu ahal izan ditzaten; izan ere, egoitzaren esparrutik kanpo geratu behar dute senideek.
  • Hilaren 18az geroztik, abian dira berriz zentroetako ile apaindegi eta podologia zerbitzuak. Horrez gain, egun horretatik aurrera, bertako langileek ematen dituzten hainbat zerbitzu berriz martxan jartzen hasi dira egoitzak, esaterako, musikoterapia, psikoestimulazioa eta errehabilitazioa, eta gune komunak berriz erabiltzen hasi dira, era horretan zentroen funtzionamendua poliki-poliki normaltasunera itzul dadin. Bestalde, berriz ere ireki dituzte adinekoentzako eguneko zentroak, kasurik larrienak artatzeko.
  • Senideek egoitzetan edo ezgaitasunen bat dutenentzako etxebizitzetan dauden pertsonak bisitatu ahal izango dituzte, baina, kasu honetan ere, baldintzak oso zorrotzak izango dira eta segurtasun neurriak bermatu ditzaketen etxebizitzetan edota zentroetan soilik egin ahal izango dira bisitak.
  • Erabiltzaileak banakako irteerak egiten hasi ahal izango dira berriz.
  • Arreta Goiztiarreko Zerbitzua egiteke dituen balioespenak egiten hasiko zaie berriz garapen nahasmenduren bat duten edo izan dezaketen umeei, urrutiko euskarrien, txosten medikoen eta bideodeien bitartez.
  • Berriz abian dira familien etxeetan egiten diren esku hartzeak, bai eta adin txikikoek beren senideak ikusteko bisitak ere, zenbait mugarekin eta, ahal izanez gero, leku irekietan, eta martxan jarriko dira, halaber, talde jarduerak, baina normalean parte hartu ohi duten pertsona kopurua herenera murriztuta.
  • Aurrez aurreko arreta emango dute genero indarkeriaren biktima diren emakumeei laguntzeko Haga Foru Zerbitzuaren programa guztietan.

Gizarte Ongizaterako Foru Erakundeak familiei eskatu die zentroetako langileen jarraibideak eta ezarritako neurri guztiak bete ditzatela, horien xedea egoitzan bizi direnak ez kutsatzea baita, azken finean.

  • Zadorra foru egoitza izango da Araban erreferentziazko egoitza COVID-19a duten adinekoak artatzeko.

  • Vitoria-Gasteizko eta Laudioko adinekoentzako foru-egoitzek eguneko zentroak gaituko dituzte COVID-19 koronabirusean positibo eman dezaketen edo arnas sintoma akutuak dituzten foru egoitzetako adineko pertsonei arreta esklusiboa eman diezaieten. 
  • Desgaitasun intelektuala duten pertsonak artatzeko egoitza: Lakuako eguneko egoitza izango da.
  • Eguneko zentro hauek, behar bezala gaituta, adinekoei aldi baterako egoitzaarreta eskaini ahal izango dietela espero da, beti ere ongizate- eta segurtasun-berme guztiekin; izan ere, egoitzei atxikita badaude ere, modu autonomoan funtzionatzen dute.

Foru Aldundiak Etxean Zurekin programa jarri du abian, mendekotasuna duten pertsonei zuzendutako etxeko laguntza profesionala indartzeko:

  • Hartzaileak: Kalera ez irteteko neurriagatik behar bereziak dituzten adinekoak eta desgaituak edota euren familiak.
  • Helburua: etxean oinarrizko lanak egiteko laguntza eta laguntasuna bermatuta izan dezaten, baita etxetik kanpo egin beharreko beste jarduera batzuetarako ere, hala nola jakiak eta botikak erosteko.
  • Telefonoa: 945 15 10 15.
  • Indesa 2010 enplegu-zentro bereziak, Arabako Foru Aldundiak partaidetza handiena duen sozietateak, bere ekoizpeneremu guztiak itxi ditu, egoitzen garbiketa, ikuztegia eta sukaldea izan ezik, izan ere azken bi hauek ezinbestekoak baitira Osakidetzaren eta Gizarte Ongizaterako Foru Erakundearen (GOFE) beharrei erantzuteko, koronabirusak gaur egun sortutako osasun-alerta egoeran.
  • Zehatz mehatz, ikuztegi-zerbitzua mantentzen jarraituko du, eta horretarako, COVID-19ren aurkako babes-ekipamenduez hornitu dira bere langileak. Zerbitzu hau, funtsean, Arabako Unibertsitate Ospitaleari (AUO) eta haren bi zentroei (Txagorritxu eta Santiago) ematen zaie, baita Debagoieneko Ospitaleari, Lezako Ospitaleari, Arabako Ospitale Psikiatrikoari eta GOFEren egoitzei ere.
  • Horrez gain, sukalde zerbitzua eskaintzen jarraituko du, foru egoitzei eta mendekotasuna duten pertsonei, Etxean Zurekin foru programa berriaren bidez dagoeneko etxez etxe egindako menuen banaketan sartzen ari baitira. Era berean, bere garbiketa-jarduera foru-egoitzetan zerbitzu hori ematera mugatuko da.
  • Indesa 2010ek aldi baterako etengo du bere jarduera Gasteizen, Laudion eta Oionen dituen bere industria-lantegietan. Gasteizko Aireportuko kafetegian, arabar hiriburuko gizarte-etxeen garbiketan, lorategien mantentze-lanetan eta desgaitasunentzako laguntza teknikoak konpontzeko tailerrean ere lan egiteari utzi dio.
  • Indesa 2010 zentroak bere plantillaren heren bat baino gehiagorako enplegua aldi baterako erregulatzeko espedientea aurkeztuko dio eta soldatak% 100eraino osatuko ditu.
  • Bulego guztiak itxita egongo dira herritarrentzat.
  • Premiazko gaiak, aldez aurretik hitzordua eskatuta erantzungo dira, 945 18 18 18 telefonora deituz.

Foru Ogasuna:

Arreta telefonikoa eta telematikoa 8:15etik 14:30era izango da, astelehenetik ostiralera.

Gizarte Ongizaterako Foru Erakundeak (GOFE):

  • Telefonoa: 945 15 10 15.

Nekazaritza Saila:

  • Premiazko gaiak aldez aurretik hitzordua eskatuta erantzungo dira, 945 18 18 18 telefonora deituz.
  • NPBko 2020ko laguntzen eskaera bakarra aurkezteko: Nekazaritza Bermatzeko Espainiako Funtsak (FEGA) eskaera aurkezteko epea gutxienez hilabetez luzatzeko eskatuko dio Europako Batzordeari.

Arabako Foru Ogasunak aldatu egin ditu Errenta Kanpainaren epeak, eta irailera arte atzeratuko du aurrez aurreko arreta.

Era berean, online izapidetzea bultzatuko du, Rentared modalitatearen bidez.

  • Aurrez aurreko arreta (Rentaraba): osasun alertaren ondorioz, errenta aitorpena egiteko foru bulegoetan ematen den aurrez aurreko arreta irailera arte atzeratu dute.
  • Rentaraba finantza erakundeen eta gestorien bidez: finantza erakundeek eta gestoriek errenta aitorpenak egiteko zerbitzua ematen jarraitzen badute, Foru Ogasunak likidazioak ohiko epean jasotzen jarraituko du (apiriletik ekainera bitartean). Dena den, likidazioak irailetik urrira bitartean jasotzeko aukera ere emango du.
  • Izapideak online, Rentafacil bidez: apirilean 100.000 zergaduni baino gehiagori bidaliko dizkiete aitorpen proposamenak posta bidez, aurreikusita zegoen bezala. Online (Internet bidez) edo telefono bidez onartu ahal izango dituzte proposamenak, eta 24/48 ordutan egingo dizkiete itzultzeak, aurreikusita zegoen bezala.
  • Rentafacil, proposamena aldatzeko: irailera arte atzeratu dute proposamenarekin ados ez dauden zergadunentzako Ogasuneko bulegoetan ematen den aurrez aurreko arreta zerbitzua. Gainerako bideak (Rentared, gestoriak eta finantza erakunde laguntzaileak) ohiko epeetan (apiriletik ekainera eta irailetik urrira bitartean) erabili ahal izango dira. 
  • Rentared: errenta aitorpena Internet bidez egiteko aukera ere izango da (apiriletik ekainera eta irailetik urrira bitartean). Itzultzeak 24/48 ordutan egingo dira, aurreikusita zegoen bezala.
  • Arabako eskola-kirola: Foru Aldundiak behin betiko amaitutzat eman du 2019-2020 eskola kiroleko programa.

Arabako Foru Aldundiak honako jarduera hauek etetea erabaki du:

  • Foru titulartasuneko aterpetxeetako egonaldiak eta jarduerak.
  • Eskola jarduerak eta programazioa, museo eta artxiboetan.
  • 3. adinekoen gelak eta taldeko jarduerak Kultur Etxean.
  • Arte Eszenikoen Tailerraren jarduera.
  • Martxoaren 28ko Etxe Jauregiko bisita gidatuak.
  • Arabako lurralde historikoko federazioen jarduera guztiak bertan behera geratuko dira martxoak 13tik aurrera, berriz has daitezkeela iragarri arte.
  • Arabako Museo Sarearen irekiera ekainaren 1ean: Arte Ederren Museoa, Bibat, Arma Museoa, Natura Zientzien Museoa eta Amarika aretoa zabalduko dituzte, baita La Hoya eta Iruña Veleia aztarnategiak eta Varonatarren dorrea ere.
  • Probintzia agiritegiaren irekiera maiatzaren 11n: datorren: gehienez ere 10 pertsona egon ahal izango dira aldi berean, eta agiri bereziak erabiltzeko protokolo berezi bat bete beharko da.

Ignacio Aldecoa Kultura etxearen irekiera ekainaren 1ean:

  • Soilik liburuak itzultzeko.

Liburu horiek berrogeialdian egongo dira 15 egun.

Arabako Foru Aldundiak ezohiko hainbat neurri ere onartu ditu, langileen lan ordutegia malgutzeko eta, horrela, seme-alaba adingabeei arreta egokia emateko. Neurri horiek gaurtik daude indarrean eta hartu dira COVID-19 koronabirusaren hedapena geldiarazteko Gasteizko ikastetxeak bi astez itxi ostean.

Funtzio Publikoko Zuzendaritzak neurri horiek onartu ditu, foru erakundean ordezkaritza duten sindikatuekin kontsulta prozesu bat egin ondoren. Neurri horiek iragankorrak dira, eta horiek aplikatzea bateragarria izango da herritarrei arreta emateko gutxieneko zerbitzuak (telefono bidezkoak zein aurrez aurrekoak) bermatzearekin.

  • Lehenik eta behin, malgutasuna ezarri da langile guztientzat, 7:10etik 19:00etara bitarteko eguneroko lan karga betetzeko. Aldundiko langileek beren lanorduetan lana eta familia bateragarri egiteko beharrak egokitu ahal izango dituzte eta, bereziki, adingabeko seme-alabak eta beren kargura dituzten adinekoak zaindu.

  • Langile publikoek eguneko lanaldiari dagozkionak baino ordu gutxiago lan egin eta urtean zehar defizit horiek berreskuratzeko aukera ere izango dute.

  • Baimen berezi bat egokitu da beren kargura adingabeak (14 urte edo gutxiago) edo mendekotasuna duten adinekoak dituzten funtzionarioak etxean gera daitezen. Pertsona horiei etxean egin daitezkeen zeregin jakin batzuk agindu ahal izango zaizkie. Osasun egoeragatik, patologiengatik, nahasmendu immunitarioagatik, haurdunaldiagatik, medikazioagatik eta abarrengatik COVID-19 koronabirusaren aurrean arrisku handiagoa duten langileek ere baimen berezi hori eskuratu ahal izango dute.

Arabako Foru Aldundiak atzo egin bezala, GOFEk ere ezohiko eta behin-behineko hainbat neurri onartu ditu, eta horiek berrikusten joango da, COVID-19 birusaren bilakaeraren arabera. Neurri horien helburua langileen lanaldia malgutzea da, haien ardurapean dauden adin txikikoak eta menpekotasun egoeran dauden pertsonak zaindu ahal izan ditzaten

  • GOFEko langile publiko guztiek lanaldia murriztu ahal izango dute, bai eta asaskatze egunak eta soldatarik gabeko egunak hartu ere.
  • Bulegoetan lan egiten duten eta egutegi orokorra duten langileek, zehazki, ezohiko malgutasuna izango dute (7:30etik 19:30era), eguneko lan karga betetzeko. Langileek eguneko lanaldiari dagozkionak baino ordu gutxiago lan egin eta urtean zehar defizit horiek berreskuratzeko aukera ere izango dute.
  • Txandaka lan egiten duten langile gehienek egoitzetan egiten dute lan eta zuzeneko arreta zerbitzuak ematen dituzte: erizainak, erizain laguntzaileak, garbiketako eta sukaldeetako langileak etab. Horiek txandak aldatu ahal izango dituzte.
  • Foru erakundean ordezkaritza duten sindikatuei egin ondoren onartu ditu neurri horiek GOFEko zuzendaritza kudeatzaileak.

Aldaketak zerbitzuan:

  • Alavabuseko garraio erregularreko lineetan eta ordutegietan eskaintza indartuko da maiatzaren 18tik aurrera. 
    • Horrek eragina izango du, batez ere, 5. linean (Gasteiz/Dulantzi/Araia), 9. linean (Gasteiz/Logroño), 15. linean (Gasteiz/Amurrio/Laudio) eta 18. linean (Gasteiz/Durango).
  • ibilgailuen okupazioa plazen erdira mugatuko da, bidaiarien arteko distantzia egokia bermatzeko.
  • AlavaBuseko lineen ordutegi eta maiztasun berriak kontsultatzeko: AlavaBusen webgunea.

Prebentzio neurriak:

  • BAT txartela izango da, baliozko ordainketa-bide bakarra (ezin izango da ez txanponik ez txartelik erabili).
  • Bidaiariek atzeko atetik sartu beharko dute.
  • Autobusen lehen lerroetako eserlekuak mugatu egingo dira erabilera publikorako.
  • Herritarrentzako arreta-guneetan metro bateko neurri fisikoak ezarriko dira bidaiari eta operadoreen artean.
  • Autobusen desinfekzioa indartu egingo da.
  • Zerbitzua malgutu eta eskaintza berrantolatu ahal izango da, egoera berrira egoki ahal izateko (ikastetxeak ixteak eta abar).
  • Arabako landagune txikiak eskualdeburuekin lotzen dituen Eskualdeko Garraio Zerbitzua, kasu gehienetan turismoekin ematen dena, eskudirutan ordaintzen jarraitu ahal izango da, baina, ahal bada, BAT txartelaren edo beste baliabide telematikoen bidez ordaintzen saiatuko da. Kontaktu intentsiboko guneetan ere garbitasun neurriak indartuko dira: eskulekuak, burualdeak, segurtasun uhala.
  • Eman beharreko zerbitzuak finkatzerakoan, kontuan hartuko da herritarrek euren lanpostuetara iristea bermatu behar dela, eta baita oinarrizko zerbitzuetara ere (2020ko martxoaren 16ko astelehenean jarriko dira indarrean, lehen zerbitzu-txandan).

  • Atzeratu egin dira martxoaren 27rako aurreikusita zegoen Gidarien Gaitasun Agiria (GGA) lortzeko azterketak.
  • Inskribatutako eta onartutako pertsonak probara aurkeztu ahal izango dira data berria iragartzen denean, osasun agintariek ezarritako kautela neurriak kentzen dituztenean. Data berria Arabako Foru Aldundiaren webgunean argitaratuko da, azterketak egin baino bi aste lehenago gutxienez.
  • Errepideen foru sarea egokitzeko eta hobetzeko obrak geldiarazi dira.
  • Abian diren obra publikoko proiektuak geldiarazi ditu; hala nola, Laudioko Lamuza Jauregiaren birgaitzeko lanak.
  • Hurrengo asteetarako programatuta zeudenen hainbat jarduera bertan behera utzi dira: Araba Ekinean-eko jardunaldiak, Start Up European Week (martxoaren 16rako aurreikusia) eta Ekin Breakfast (martxoaren 24an egitekoa zen Arabako Errioxan), eta airean geratu da Europa Jauregian apirilaren 2an egitekoa zen Ekin Day ekitaldia.
  • Bertan behera geratu dira Araba 4.0 taldeak eta Industry 4.0 klubak apirilaren 2rako antolatu zuten Automatizazioari eta Robotikari buruzko jardunaldia.
  • Bertan behera geratu dira Arabako parke naturaletako aparkalekuetan programatutako talde jarduerak.

Bertan behera geratu dira Prudentzio eta Estibalizko Andre Mariaren omenez antolatutako Arabako Jaiak.

Azken eguneraketa: 2020/05/25

Neurri fiskalak

Arabako Foru Aldundiko Foru Gobernu Kontseiluak honako erabaki hauek onetsi ditu COVID-19 gaixotasunaren ondorio ekonomikoei aurre egiteko presako zerga neurriei dagokienez.

 

Zerga Premiari buruzko 6/2020 Foru Dekretuaren bidez, epe berriak onetsi dira zenbait aitorpen eta autolikidazio aurkezteko eta ordaintzeko:

  • 2020ko otsaileko hileko autolikidazioak aurkezteko eta ordaintzeko borondatezko epea 2020ko ekainaren 5era artekoa izango da, egun hori barne.
  • 2020ko martxoko hileko autolikidazioak aurkezteko eta ordaintzeko borondatezko epea 2020ko ekainaren 15era artekoa izango da, egun hori barne.
  • 2020ko apirileko hileko autolikidazioak aurkezteko eta ordaintzeko borondatezko epeak 2020ko maiatzaren 25era artekoa izaten jarraituko du, egun hori barne.
  • 2020ko maiatzeko hileko autolikidazioak aurkezteko eta ordaintzeko borondatezko epea 2020ko uztailaren 5era artekoa izango da, egun hori barne.
  • Berehalako informazio hornidurarekin lotutako betebeharrak eta Foru Ogasunari aldian behin informazioa emateko antzeko betebeharrak egunean izan beharko dira 2020ko ekainaren 30erako.
  • Autolikidazioak aurkeztu eta ordaintzeko epea 2020ko martxoaren 14a baino lehen amaituta ez zuten aldizkakoak ez diren zergen epea 2020ko ekainaren 1ean hasiko da zenbatzen.
  • OHARRA: COVID-19aren ondoriozko Premiazko Zerga Neurrien martxoaren 18ko 2/2020 Zerga Premiazko Araugintzako Dekretuaren 5. artikuluan araututako zerga zorren ezohiko zatikapenari heldu nahi badiozu, aipatu diren hileroko autolikidazioen zerga zorrengatik, autolikidazioa aurkeztu eta zatikapena eskatu beharko duzu 2020ko ekainaren 1a baino lehen.

Kultura etxez etxe

Etxetik museo, historia, arkitektura eta kultura ondareaz gozatu ahal izateko ekintzak.

"Arabako ondare historikoaren kultura sareak" storymapak erakusten duen informazioa automatikoki esportatzen da datu base bakar batetik, "ondare historiko-arkitektonikoaren dokumentu funtsak" izenekoa. Horrela, informazio guztia zentralizatuta dago, eskuragarri dago eta etengabe eguneratzen da.

Foru aldundiak Agiritegian gordetako dokumentazioaren katalogoa linean zabaltzeko sortu da Arabadok, eta testu funtsen, kartografien, argazkien eta musikaren atalen bidez, erabiltzaileak erregistro katalografikoetara eta haien irudi digitalizatuetara jo dezake.

Arte eta Lanbide Eskolak webgunean atal bat jarri du "Etxetik sortzeko". Atal horretan, arte plastikoen inguruko sormena landu nahi da, eta ikastetxeko irakasleek proposamenak egingo dizkiete haurrei, gazteei eta helduei edozein diziplinatan esperimentatzeko, ikasteko eta gozatzeko.

Hondakinen kudeaketa

Hondakinen kudeaketarako jarraibideak bai herritarrentzat orokorrean, baita koronabirusean positibo eman dutenentzat edo koarentenan daudenentzat ere.

Jarduteko informazioa eta gomendio orokorrak

Koronabirusak animalietan zein gizakietan aurkitzen diren birus familia zabal bat dira. Batzuek gizakia infektatu egiten dute, eta hainbat gaixotasun eragin ditzakete, hala nola, hotzeria arrunta; gaixotasun larriagoak ere badaude, hala nola, ‎ Ekialde Hurbileko arnas sindromea (MERS) eta arnas sindrome akutu larria (SRAS).

Nahiz eta ez den zehazki ezagutzen, antzeko birusek eragindako beste infekzio batzuekiko analogiagatik, badirudi kutsatutako animaliekiko kontaktuaren bidez edo gaixoaren eztularekin eta doministikuarekin sortzen diren arnas jariakinekiko kontaktu estuaren bidez transmitituko litzatekeela. Sekrezio horiek beste pertsona bat kutsatuko lukete haren sudurra, begiak edo ahoa ukituz gero.

  • Garbitu eskuak sarritan.

  • Eztul edo doministiku egitean, estali ahoa eta sudurra ukondoarekin edo zapi batekin. Bota zapia berehala eta garbitu eskuak alkoholez egindako eskuetako desinfektatzaile batekin edo ur eta xaboiarekin.

  • Eztula edo doministiku egin eta sukarra duten pertsonetatik metro batera egon gutxienez.

  • Ez ukitu begiak, sudurra eta ahoa.

  • Eskuen ukitze-eremuetan garbitasuna areagotu, etxean zein leku publikoetan.

Sintoma ohikoenak eztula, eztarriko mina, sukarra eta aire faltaren sentsazioa dira. Kasu gehienak sukarra duen arnas infekzio bati dagozkio. Larritasun handiagoko kasu batzuk egon daitezke, oso gutxitan infekzioak pneumonia eragin dezake; kasu horietan, pazienteak arnasa hartzeko zailtasun handia du eta aire-faltaren sentsazioa, sukar altuarekin. Tratamenduari erantzuten ez dioten paziente larrietan, eta, bereziki, aurretik gaixotasunen bat badute, konplikazio larriagoak izan ditzakete, eta hil ere egin daitezke. Kasurik larrienak, normalean, adinekoetan ematen dira, edo beste gaixotasunen bat dutenen artean, hala nola bihotzekoak, birikak edo immunitate-arazoak.

  • Arrisku eremu batera bidaiatu badut, ez joan osasun-zentrora, etxean geratu, 900 20 30 50 telefonora deitu, eta beste pertsonengandik 2 metroko distantzia mantendu.
  • Arrisku-eremu batera bidaiatu ez badut, saihestu esparru itxietako ekitaldi kolektiboetara joatea edo zentro soziosanitarioak bezalako erakundeak bisitatzea.

OMEk zabaldutako datuak direla eta, tamaina ertaineko tanten bidez transmititzen den gaixotasuna da. Horrek esan nahi du kutsatzea ukitu edo doministiku egiten duen pertsonarengandik metro edo metro eta erdira irits daitekeela.

Behin pertsona bat koronabirusak kutsatzen duenean, sintomak gripearen oso antzekoak izan ohi dira, hau da, eztula, eztarriko mina, arnasa hartzeko zailtasuna edo artikulazioetako mina. Kutsatutako pertsonen heriotza-tasa % 2 da. Horrek esan nahi du birusa hartzen duten pertsona gehienak sendatu egiten direla.

Gaur-gaurkoz, hauxe da gomendioa: gaixotasuna transmititzeko gune batera joan bazara eta arnas sintomak badituzu, hala nola eztula, sukarra, eztarriko mina edo arnasa hartzeko zailtasuna, etxean geratu behar duzu eta Osasun Kontseilura deitu (900 20 30 50).

OMEren arabera, 2019-nCoV birusak pertsonei eragiten dien moduari buruzko xehetasun gehiago jakin behar ditugu oraindik ere; oraingoz, adinekoek eta aurretik gaixo daudenek (diabetesa eta kardiopatiak dituztenak, esaterako)arrisku handiagoa dute ‎ gaixotasunaren forma larria izateko.

Inkubazio-aldia da ‎ infekzioaren eta gaixotasunaren sintoma klinikoen agerpenaren arteko denbora-tartea. Gaur egungo kalkuluen arabera, inkubazio-aldia 1 eta 14 egun bitartekoa da; batez beste, 5-6 egun. Estimazio horiek eguneratzen joango dira, datu gehiago eskuratu ahala. Koronabirusak eragindako beste gaixotasun batzuei buruz eskura dagoen informazioan oinarrituta (MERS eta SARS, besteak beste), 2019-nCoV aldiko ‎ inkubazio-aldia 14 egunekoa izan daitekeela kalkulatzen da. ‎ OMEk gomendatzen du baieztatutako kasuen kontaktuen jarraipena 14 egunekoa izatea.

Maskarek funtzio bat betetzen dute: birusaren hedapena saihestea. Horregatik, maskara jarri behar duena arnas infekzioaren sintomak dituena da. Hala, pertsona bat sintoma horiekin osasun zentroren batera joaten denean maskara jarri behar du, inguruan dauden gainerako pertsonak ez kutsatzeko. Adinekoekin edo immunodeprimituekin kontaktua duten pertsonei maskarak jartzea ere gomendagarria da.

Edonola ere, arnas gaixotasunen bat (koronabirusa ere bai) ez zabaltzeko neurririk eraginkorrena eskuak garbitzea da.

  • Txina (probintzia guztiak, Hong Kong eta Macao barne); arriskua handiagoa da Hubei probintzian, non intentsitate handiagoko transmisio komunitario jarraitua egon den.
  • Hego Korea
  • Japonia
  • Singapur
  • Iran
  • Italia (Lonbardia, Veneto, Emilia-Romaña, Piamonte eskualdeak).

Ez zaie jarri inolako murrizketarik bidaiei, baina birusak eragindako lurraldeetara ez bidaiatzea gomendatzen da, ezinbestekoa ez bada. Horrez gainera, komeni da aurretik jakitea destinoko lekuan nolabaiteko murrizketarik ezarri duten agintariek.

 Aholkatzen da, orokorrean eta, bereziki, Hubeiko probintzian, gutxi egindako haragirik ez jatea eta bizirik edo hilda dauden animalia basatiekin edo etxe-animaliekin hurbileko kontakturik ez izatea. Horrez gainera, higiene-neurriak areagotu behar dira arnas-infekzioak dituzten eta birusak eragindako eremuan berriki egon diren pertsonekin kontaktua izanez gero.

Osasun Ministerioak honako web-orrian eguneratzen ditu bidaiarientzako gomendioak: https://www.mscbs.gob.es/profesionales/saludPublica/sanidadExterior/salud/home.htm

Leku hauetatik itzultzen diren eta osasun-arazorik ez duten pertsonek bizimodu normala egin dezakete familiarekin eta lagunekin, eta, orokorrean, baita eskola eta lan eremuan ere.

Bidaiatik itzuli ondorengo bi asteetan arnas-infekzio akutu batenak izan daitezkeen sintomak izanez gero, hala nola, sukarra, eztula edo aire-faltaren sentsazioa, etxean edo ostatuan geratu behar duzu eta berehala jarri behar duzu Osasun Aholkuarekin (900 20 30 50)  harremanetan. Osasun-zerbitzuek ebaluatuko dute zure osasun-egoera, bidaiaren aurrekaria eta koronabirus-kasuekin kontakturik izan duzun.

Europako Batzordeak ez du aparteko neurririk hartu giza kontsumorako edo erabilerarako transmizio-eremuetatik datozen salgaiei egiten zaizkien kontrol ofizialei dagokienez. Oraingoz, beraz, orain arteko gomendio berberak aplikatuko dira, eta ez dago salgaiei buruzko inolako murrizketarik ez gomendio berezirik.

Ez dakigu ziur zenbat denbora irauten duen COVID-19 birusak gainazal batean, baina badirudi beste koronabirus batzuek bezala jokatzen duela. Egindako azterketek (COVID-19 birusari buruz eskuragarri dagoen aurretiazko informazioa barne) koronabirusak azalera batean ordu gutxi batzuetatik egun batzuetara arte iraun dezaketela adierazten dute. Eguraldia baldintzen arabera alda daiteke (adibidez, gainazal mota, tenperatura edo ingurunearen hezetasuna).

Gainazal bat kutsatuta egon daitekeela uste baduzu, garbitu desinfektatzaile komun batekin, birusa hiltzeko eta zeure burua eta besteak babesteko. Garbitu eskuak alkoholdun desinfektatzaile batekin edo ur eta xaboiarekin. Ez ukitu begiak, ahoa edo sudurra.

COVID-19 appa

Osakidetzaren COVID-19 appak hiru helburu ditu: prebentzioa, etxeetan egon daitezkeen kasuen jarraipen handiagoa eta kasu-kontzentrazioaren analisia.

Deskargatzeko:

Argitaratutako arauen bilduma

Covid-19aren Osasun Krisiari buruzko estatuko eta autonomia erkidegoko araudiaren kode elektronikoa argitaratu du Estatuko Aldizkari Ofizialak.