Neurriak

Informazio praktikoa

COVID-19ren harira hartutako prebentzio neurriak

Arabako Foru Aldundiak ondorengo neurriak hartu ditu COVID-19aren harira.

Gizarte Ongizaterako Foru Erakundearen (GOFE) bidez, Arabako Foru Aldundia unean-unean eguneratzen ari da bere zentro sozio-sanitarioetan jarraitu beharreko gomendioak eta prebentzio-jarraibideak, erabiltzaileak eta asistentzia-langileak babesteko asmoz, eta, bereziki, lurraldeko adinekoentzako eta desgaituentzako baliabideetan.

Ezarritako prebentziozko neurriak:

  • Aldi baterako itxi dira mendekotasuna duten adinekoak eta desgaitasuna duten pertsonak artatzeko GOFEk dituen eguneko zentro guztiak. Beharrezkoa bada, landa-eremuan, Etxeko Laguntza Zerbitzua indartuko zaie eguneko zentroetara joateari utziko dioten eta laguntza handiagoa behar duten pertsonei, behar bezala artatzen jarrai dezaten.
  • Aldi baterako bertan behera uzten dira adinekoen eta desgaitasunen bat dutenen egoitzetara egiten diren bisita guztiak, eta, aldi berean, indartu egiten da erabiltzaileek senideekin telefonoz egiten duten komunikazioa, haiek maite dituztenekin harremanetan egon daitezen.
  • Aldi baterako eteten dira mendekotasunaren, desgaitasunaren eta arreta goiztiarraren balorazio guztiak, premiazko kasuetan izan ezik. Halaber, baliogabetu egiten dira laguntzadun etxebizitzetan bizi diren adimen desgaitasuna duten pertsonen irteerak.
  • Aldi baterako eteten da adingabeen eguneko zentro guztien jarduera, bai eta Bisiten Unitatean egiten diren familia bisita guztiak ere.
  • Familia Harrerari Laguntzeko Programak antolatu duen babesgabetasun larrian dauden adingabeen familia harrerari buruzko ezohiko informazio hitzaldia baliogabetu da.
  • Egoitzan bizi diren pertsonek ere ez dute izango nahi dutenean zentroaren perimetrotik irteterik.
  • Eskuak garbitzeko materiala eta paperezko zapiak jarriko dira, eta zentroan bizi diren beste pertsonekiko segurtasun-distantzia mantentzea ere gomendatzen da.
  • Aldi baterako eteten da desgaitasun intelektuala duten pertsonentzako okupazio-zentro eta eguneko zentro guztien jarduera, bai eta Arreta Goiztiarreko Zentroarena ere, non 0 eta 6 urte bitarteko haurrak artatzen baitira, garapenean nahasmenduak dituztenak edo horiek izateko arriskua dutenak.
  • Aldi baterako eteten dira egonaldi labur guztiak, premiazkotzat jotzen direnak izan ezik, desgaitasuna eta mendekotasuna duten pertsonen kolektiboan.
  • Adinekoen egoitzetako diru sarrerak eta plaza esleipenak bertan behera geratu dira, beste agindu bat eman arte.
  • Adinekoen egoitzetan eguneko arreta zerbitzua ere etenda geratuko da.
  • Profesionalek mendekotasun-balorazioak egiteko martxan jartzen dituzten egoitzetarako bisitak ere geldiarazi dira.
  • Ospitaleratze batetik zentrora itzultzen diren adineko egoiliar guztiei sintomarik gabeko kontaktua ikertzeko neurriak aplikatu zaizkie.
  • Gizarte Ongizaterako Foru Erakundearen egoitzarako bisitak aldez aurreko hitzorduaren bidez bakarrik kudeatuko dira.
  • Itxi egin da, berriro jakinarazi arte, Etxebidea eguneko zentroa (Gasteiz), adimen ezintasuna eta laguntzen behar orokorra duten pertsonentzat.
  • Atzeratu dira profesionalek mendekotasun balorazioak egiteko etxeetara egiten dituzten bisitak, baldin eta eskatzaileek sintoma bateragarriak badituzte arnasketako infekzio akutuarekin. Bisita egin aurretik telefonoz egiaztatuko da ea sintoma horiek dituen. Eutsi egiten zaio aste hasieran hartutako erabakiari, hau da, egoitzetara profesionalek xede horrekin egiten dituzten bisita guztiak atzeratzeari.

  • Neurriak jartzea etxeko laguntza zerbitzuan. Kutsatzeko arriskua dagoela uste bada, jarri harremanetan familiarekin, ahalik eta lasterren hartu beharreko neurriak har daitezen. Kutsatuta dagoela edo isolatuta dagoela baieztatzen ez den bitartean, ezinbesteko zereginetan soilik erantzun beharko zaio zerbitzuari, prebentzio neurriak hartuta. Zaindu beharreko pertsona ondo aireztatutako banakako gela batean egon dadin ahaleginduko da; bisitak saihesteko eskatuko da, bai eta pertsona hori kanpora irten dadin ere, jarraitu beharreko neurriak zehaztu arte. Langileek maskarak, eskularruak eta erabili eta botatzeko mantalak erabiliko dituzte. Kutsatuz gero, mendekotasuna duen pertsonari arreta eman diezaiokeen familia dagoenean, etxeko laguntza zerbitzua eten egingo da harik eta arrisku egoera amaitzen den arte. Seniderik ez badago, egoera bakoitzari osasun zerbitzuekin batera helduko zaio.

Protokoloa desgaitasuna, gaixotasun mentala, bazterkeria, eta genero indarkeriaren biktimentzako foru zentroetarako eta eguneko arretako landa zentroetarako (EALZ):

  • Banakako logelak dituzten ostatuek logela horietako bat erreserbatuko dute, baina ez dute okupatu beharko, badaezpada ere. Banakako logelarik ez dutenetan, beharrezkoa izanez gero, GOFEk beharrezko neurriak hartuko ditu haien kontrola eta isolamendua bermatzeko.
  • Ez da komeni taldean irtetea leku itxietara, ezta sukarra, eztula edo arnasa hartzeko zailtasunak dituzten pertsonak dauden etxeetara ere.
  • Zentro okupazionalen eta EALZen kasuan, familiei eta erabiltzaileei eskatuko zaie haiek sukarra, eztula edo arnasa hartzeko zailtasuna badute zentrora ez joateko.

Adingabeen arretarako foru zentroetarako protokoloa:

  • Haur guztiei hartuko zaie tenperatura, gutxienez egunean behin.
  • Ingurune irekian edo etxe partikularretan egiten diren familia bisitak eten egingo dira. Bertan behera utzitako bisita horien telefono bidezko kontaktua errazteko ahalegina egingo da. Haurrek edo gazteek sukarra eta/edo arnasketako sintoma akutuak badituzte, ahaleginak egingo dira erabiltzaileak beren logelara mugatzeko. Eremu komunak erabiliz gero, maskara kirurgiko bat jarriko zaie eta segurtasun distantzia mantenduko da.
  • Txanda aldaketetan, kontrolatzea langile guztien tenperatura egunean behin. Zentrora joaten diren gainerako pertsonei sarreran egingo zaie kontrola.

Gizarte Ongizaterako Foru Erakundeak familiei eskatu die zentroetako langileen jarraibideak eta ezarritako neurri guztiak bete ditzatela, horien xedea egoitzan bizi direnak ez kutsatzea baita, azken finean.

  • Zadorra foru egoitza izango da Araban erreferentziazko egoitza COVID-19a duten adinekoak artatzeko.

  • Vitoria-Gasteizko eta Laudioko adinekoentzako foru-egoitzek eguneko zentroak gaituko dituzte COVID-19 koronabirusean positibo eman dezaketen edo arnas sintoma akutuak dituzten foru egoitzetako adineko pertsonei arreta esklusiboa eman diezaieten. 
  • Desgaitasun intelektuala duten pertsonak artatzeko egoitza: Lakuako eguneko egoitza izango da.
  • Eguneko zentro hauek, behar bezala gaituta, adinekoei aldi baterako egoitzaarreta eskaini ahal izango dietela espero da, beti ere ongizate- eta segurtasun-berme guztiekin; izan ere, egoitzei atxikita badaude ere, modu autonomoan funtzionatzen dute.

Foru Aldundiak Etxean Zurekin programa jarri du abian, mendekotasuna duten pertsonei zuzendutako etxeko laguntza profesionala indartzeko:

  • Hartzaileak: Kalera ez irteteko neurriagatik behar bereziak dituzten adinekoak eta desgaituak edota euren familiak.
  • Helburua: etxean oinarrizko lanak egiteko laguntza eta laguntasuna bermatuta izan dezaten, baita etxetik kanpo egin beharreko beste jarduera batzuetarako ere, hala nola jakiak eta botikak erosteko.
  • Telefonoa: 945 15 10 15.
  • Indesa 2010 enplegu-zentro bereziak, Arabako Foru Aldundiak partaidetza handiena duen sozietateak, bere ekoizpeneremu guztiak itxi ditu, ikuztegia eta sukaldea izan ezik, izan ere azken bi hauek ezinbestekoak baitira Osakidetzaren eta Gizarte Ongizaterako Foru Erakundearen (GOFE) beharrei erantzuteko, koronabirusak gaur egun sortutako osasun-alerta egoeran.
  • Zehatz mehatz, ikuztegi-zerbitzua mantentzen jarraituko du, eta horretarako, COVID-19ren aurkako babes-ekipamenduez hornitu dira bere langileak. Zerbitzu hau, funtsean, Arabako Unibertsitate Ospitaleari (AUO) eta haren bi zentroei (Txagorritxu eta Santiago) ematen zaie, baita Debagoieneko Ospitaleari eta GOFEren egoitzei ere.
  • Horrez gain, sukalde zerbitzua eskaintzen jarraituko du, foru egoitzei eta mendekotasuna duten pertsonei, Etxean Zurekin foru programa berriaren bidez dagoeneko etxez etxe egindako menuen banaketan sartzen ari baitira. Era berean, bere garbiketa-jarduera foru-egoitzetan zerbitzu hori ematera mugatuko da.
  • Indesa 2010ek aldi baterako etengo du bere jarduera Gasteizen, Laudion eta Oionen dituen bere industria-lantegietan. Gasteizko Aireportuko kafetegian, arabar hiriburuko gizarte-etxeen garbiketan, lorategien mantentze-lanetan eta desgaitasunentzako laguntza teknikoak konpontzeko tailerrean ere lan egiteari utzi dio.
  • Indesa 2010 zentroak bere plantillaren heren bat baino gehiagorako enplegua aldi baterako erregulatzeko espedientea aurkeztuko dio eta soldatak% 100eraino osatuko ditu.
  • Bulego guztiak itxita egongo dira herritarrentzat.
  • Premiazko gaiak, aldez aurretik hitzordua eskatuta erantzungo dira, 945 18 18 18 telefonora deituz.

Foru Ogasuna:

Arreta telefonikoa eta telematikoa 8:15etik 14:30era izango da, astelehenetik ostiralera.

Gizarte Ongizaterako Foru Erakundeak (GOFE):

  • Telefonoa: 945 15 10 15.

Nekazaritza Saila:

  • Premiazko gaiak aldez aurretik hitzordua eskatuta erantzungo dira, 945 18 18 18 telefonora deituz.
  • NPBko 2020ko laguntzen eskaera bakarra aurkezteko: Nekazaritza Bermatzeko Espainiako Funtsak (FEGA) eskaera aurkezteko epea gutxienez hilabetez luzatzeko eskatuko dio Europako Batzordeari.

Arabako Foru Ogasunak aldatu egin ditu Errenta Kanpainaren epeak, eta irailera arte atzeratuko du aurrez aurreko arreta.

Era berean, online izapidetzea bultzatuko du, Rentared modalitatearen bidez.

  • Aurrez aurreko arreta (Rentaraba): osasun alertaren ondorioz, errenta aitorpena egiteko foru bulegoetan ematen den aurrez aurreko arreta irailera arte atzeratu dute.
  • Rentaraba finantza erakundeen eta gestorien bidez: finantza erakundeek eta gestoriek errenta aitorpenak egiteko zerbitzua ematen jarraitzen badute, Foru Ogasunak likidazioak ohiko epean jasotzen jarraituko du (apiriletik ekainera bitartean). Dena den, likidazioak irailetik urrira bitartean jasotzeko aukera ere emango du.
  • Izapideak online, Rentafacil bidez: apirilean 100.000 zergaduni baino gehiagori bidaliko dizkiete aitorpen proposamenak posta bidez, aurreikusita zegoen bezala. Online (Internet bidez) edo telefono bidez onartu ahal izango dituzte proposamenak, eta 24/48 ordutan egingo dizkiete itzultzeak, aurreikusita zegoen bezala.
  • Rentafacil, proposamena aldatzeko: irailera arte atzeratu dute proposamenarekin ados ez dauden zergadunentzako Ogasuneko bulegoetan ematen den aurrez aurreko arreta zerbitzua. Gainerako bideak (Rentared, gestoriak eta finantza erakunde laguntzaileak) ohiko epeetan (apiriletik ekainera eta irailetik urrira bitartean) erabili ahal izango dira. 
  • Rentared: errenta aitorpena Internet bidez egiteko aukera ere izango da (apiriletik ekainera eta irailetik urrira bitartean). Itzultzeak 24/48 ordutan egingo dira, aurreikusita zegoen bezala.

Arabako Foru Aldundiak honako jarduera hauek etetea erabaki du:

  • Arabako eskola-kirola.
  • Foru titulartasuneko aterpetxeetako egonaldiak eta jarduerak.
  • Eskola jarduerak eta programazioa, museo eta artxiboetan.
  • 3. adinekoen gelak eta taldeko jarduerak Kultur Etxean.
  • Arte Eszenikoen Tailerraren jarduera.
  • Martxoaren 28ko Etxe Jauregiko bisita gidatuak.
  • Arabako lurralde historikoko federazioen jarduera guztiak bertan behera geratuko dira martxoak 13tik aurrera, berriz has daitezkeela iragarri arte.
  • Arabako Foru Aldundiaren titulartasuneko museoak eta Amarika Aretoa itxita egongo dira, bestelakoa erabaki bitartean.
  • Arabako Foru Aldundia patronatuko kide den museoetako eta aretoetako zuzendariekin ere harremanetan jarri da erakundea.
  • Itxita egongo da Agiritegirako eta Hoya eta Iruña-Veleiako aztarnategietarako sarbidea.

Arabako Foru Aldundiak ezohiko hainbat neurri ere onartu ditu, langileen lan ordutegia malgutzeko eta, horrela, seme-alaba adingabeei arreta egokia emateko. Neurri horiek gaurtik daude indarrean eta hartu dira COVID-19 koronabirusaren hedapena geldiarazteko Gasteizko ikastetxeak bi astez itxi ostean.

Funtzio Publikoko Zuzendaritzak neurri horiek onartu ditu, foru erakundean ordezkaritza duten sindikatuekin kontsulta prozesu bat egin ondoren. Neurri horiek iragankorrak dira, eta horiek aplikatzea bateragarria izango da herritarrei arreta emateko gutxieneko zerbitzuak (telefono bidezkoak zein aurrez aurrekoak) bermatzearekin.

  • Lehenik eta behin, malgutasuna ezarri da langile guztientzat, 7:10etik 19:00etara bitarteko eguneroko lan karga betetzeko. Aldundiko langileek beren lanorduetan lana eta familia bateragarri egiteko beharrak egokitu ahal izango dituzte eta, bereziki, adingabeko seme-alabak eta beren kargura dituzten adinekoak zaindu.

  • Langile publikoek eguneko lanaldiari dagozkionak baino ordu gutxiago lan egin eta urtean zehar defizit horiek berreskuratzeko aukera ere izango dute.

  • Baimen berezi bat egokitu da beren kargura adingabeak (14 urte edo gutxiago) edo mendekotasuna duten adinekoak dituzten funtzionarioak etxean gera daitezen. Pertsona horiei etxean egin daitezkeen zeregin jakin batzuk agindu ahal izango zaizkie. Osasun egoeragatik, patologiengatik, nahasmendu immunitarioagatik, haurdunaldiagatik, medikazioagatik eta abarrengatik COVID-19 koronabirusaren aurrean arrisku handiagoa duten langileek ere baimen berezi hori eskuratu ahal izango dute.

Arabako Foru Aldundiak atzo egin bezala, GOFEk ere ezohiko eta behin-behineko hainbat neurri onartu ditu, eta horiek berrikusten joango da, COVID-19 birusaren bilakaeraren arabera. Neurri horien helburua langileen lanaldia malgutzea da, haien ardurapean dauden adin txikikoak eta menpekotasun egoeran dauden pertsonak zaindu ahal izan ditzaten

  • GOFEko langile publiko guztiek lanaldia murriztu ahal izango dute, bai eta asaskatze egunak eta soldatarik gabeko egunak hartu ere.
  • Bulegoetan lan egiten duten eta egutegi orokorra duten langileek, zehazki, ezohiko malgutasuna izango dute (7:30etik 19:30era), eguneko lan karga betetzeko. Langileek eguneko lanaldiari dagozkionak baino ordu gutxiago lan egin eta urtean zehar defizit horiek berreskuratzeko aukera ere izango dute.
  • Txandaka lan egiten duten langile gehienek egoitzetan egiten dute lan eta zuzeneko arreta zerbitzuak ematen dituzte: erizainak, erizain laguntzaileak, garbiketako eta sukaldeetako langileak etab. Horiek txandak aldatu ahal izango dituzte.
  • Foru erakundean ordezkaritza duten sindikatuei egin ondoren onartu ditu neurri horiek GOFEko zuzendaritza kudeatzaileak.

Aldaketak zerbitzuan:

  • Hiriarteko garraioko foru-lineek beren zerbitzu-eskaintza ohiko zerbitzuaren % 40tik %30ra murriztuko dute martxoaren 26tik, aurrera.
  • ibilgailuen okupazioa plazen erdira mugatuko da, bidaiarien arteko distantzia egokia bermatzeko.
  • AlavaBuseko lineen ordutegi eta maiztasun berriak kontsultatzeko: AlavaBusen webgunea.

Prebentzio neurriak:

  • BAT txartela izango da, baliozko ordainketa-bide bakarra (ezin izango da ez txanponik ez txartelik erabili).
  • Bidaiariek atzeko atetik sartu beharko dute.
  • Autobusen lehen lerroetako eserlekuak mugatu egingo dira erabilera publikorako.
  • Herritarrentzako arreta-guneetan metro bateko neurri fisikoak ezarriko dira bidaiari eta operadoreen artean.
  • Autobusen desinfekzioa indartu egingo da.
  • Zerbitzua malgutu eta eskaintza berrantolatu ahal izango da, egoera berrira egoki ahal izateko (ikastetxeak ixteak eta abar).
  • Arabako landagune txikiak eskualdeburuekin lotzen dituen Eskualdeko Garraio Zerbitzua, kasu gehienetan turismoekin ematen dena, eskudirutan ordaintzen jarraitu ahal izango da, baina, ahal bada, BAT txartelaren edo beste baliabide telematikoen bidez ordaintzen saiatuko da. Kontaktu intentsiboko guneetan ere garbitasun neurriak indartuko dira: eskulekuak, burualdeak, segurtasun uhala.
  • Eman beharreko zerbitzuak finkatzerakoan, kontuan hartuko da herritarrek euren lanpostuetara iristea bermatu behar dela, eta baita oinarrizko zerbitzuetara ere (2020ko martxoaren 16ko astelehenean jarriko dira indarrean, lehen zerbitzu-txandan).

  • Atzeratu egin dira martxoaren 27rako aurreikusita zegoen Gidarien Gaitasun Agiria (GGA) lortzeko azterketak.
  • Inskribatutako eta onartutako pertsonak probara aurkeztu ahal izango dira data berria iragartzen denean, osasun agintariek ezarritako kautela neurriak kentzen dituztenean. Data berria Arabako Foru Aldundiaren webgunean argitaratuko da, azterketak egin baino bi aste lehenago gutxienez.
  • Errepideen foru sarea egokitzeko eta hobetzeko obrak geldiarazi dira.
  • Abian diren obra publikoko proiektuak geldiarazi ditu; hala nola, Laudioko Lamuza Jauregiaren birgaitzeko lanak.
  • Hurrengo asteetarako programatuta zeudenen hainbat jarduera bertan behera utzi dira: Araba Ekinean-eko jardunaldiak, Start Up European Week (martxoaren 16rako aurreikusia) eta Ekin Breakfast (martxoaren 24an egitekoa zen Arabako Errioxan), eta airean geratu da Europa Jauregian apirilaren 2an egitekoa zen Ekin Day ekitaldia.
  • Bertan behera geratu dira Araba 4.0 taldeak eta Industry 4.0 klubak apirilaren 2rako antolatu zuten Automatizazioari eta Robotikari buruzko jardunaldia.
  • Bertan behera geratu dira Arabako parke naturaletako aparkalekuetan programatutako talde jarduerak.

Bertan behera geratu dira Prudentzio eta Estibalizko Andre Mariaren omenez antolatutako Arabako Jaiak.

Neurri fiskalak

2/2020 Zerga Premiazko Arau Dekretua onartu du Arabako Foru Aldundiko Gobernu Kontseiluak COVID-19ren inpaktu ekonomikoari erantzuteko premiazko zerga-neurriak onartzen dituena.

Atzeraeragina izango da, eta 2020ko martxoaren 14tik aurrera izango du eragina.

  • Ofiziozko prozedurak: tributu-prozedurak ofizioz hastea eten egingo da 2020ko ekainaren 1era arte, 2020ko martxoaren 14tik aurrera hasi beharko litzatekeen kasuetan. Horrenbestez, 2020ko ekainaren 1era arte ez da ofizioz zerga-prozedurarik hasiko.
  • 2019ko Errentaren kanpaina
  • Alde batek eskatutako prozedurak: zergadunak errekurtso eta erreklamazio administratiboak aurkezteko epeen edo zergadunak eskatuta hasi beharreko beste edozein jarduketaren hasiera 2020ko ekainaren 1era arte luzatuko da.
  • Otsaileko autolikidazioak (martxoan aurkeztu behar dira): otsaileko hileko autolikidazioak aurkezteko eta ordaintzeko borondatezko epea alarma-egoera amaitu eta hurrengo 12 egun naturaletan luzatuko da.
  • Martxoko autolikidazioak (apirilean aurkeztu behar dira): martxoko hileko autolikidazioak aurkezteko eta ordaintzeko borondatezko epea alarma-egoera amaitu eta hurrengo 25 egun naturaletan luzatuko da.
  • 2020ko lehen hiruhilekoko autolikidazioak (apirilean aurkeztu beharrekoa): 2020ko lehen hiruhilekoari dagozkion hiruhileko autolikidazioak aurkezteko eta ordaintzeko borondatezko epea 2020ko ekainaren 1era arte luzatuko da.
  • Likidazioen sarrera: 2020ko martxoaren 14tik aurrera mugaeguna duten likidazioak ordaintzeko epea 2020ko ekainaren 1era arte luzatuko da.
  • Oinordetza eta Dohaintzen gaineko Zerga eta Ondare Eskualdaketen eta Egintza Juridiko Dokumentatuen gaineko Zerga: aurkezteko eta ordaintzeko epea 2020ko martxoaren 14tik aurrera hasten den autolikidazioetan, epe horren hasiera 2020ko ekainaren 1era arte etengo da. Aurkezteko eta ordaintzeko epea 2020ko martxoaren 14a baino lehen hasi duten autolikidazioei dagokienez, epe hori eten egingo da alarma-egoerak eta haren luzapenek indarrean dirauten bitartean.
  • Epeak eteteak ez du ekarriko abian diren prozedurak iraungitzea. Tributu-prozedurak geldiarazteko aldiak, baldin eta 2020ko martxoaren 14a baino lehen hasi badira, justifikatutako etenaldi edo luzapen gisa kalifikatzen dira, Administrazioari egotzi ezin zaizkion arrazoiengatik. Horrek esan nahi du prozedurak ez direla iraungitzen alarma-egoeraren eta, hala badagokio, hartzen diren luzapenen indarraldian zehar.
  • Adierazpen informatiboak: 2020ko martxoaren 14tik aurrera amaitzen diren informazio-aitorpenak aurkezteko epea 2020ko ekainaren 1era arte luzatuko da, epe hori data hori baino lehen amaitzen denean.
  • Administrazioaren errekerimenduei erantzutea: dokumentuak, aurrekariak edo informazioa aurkezteko errekerimenduei erantzuteko epearen zenbaketa eten egingo da 2020ko martxoaren 14tik 2020ko ekainaren 1era bitartean, epe hori aipatutako daten artean amaitzen denean.
  • Prozedura jakin batzuetan berandutze-interesik ez sortzea: ez da berandutze-interesik sortuko ez egiaztapen- eta ikerketa-prozeduretan ez egiaztapen mugatuko prozeduretan, 2020ko martxoaren 14tik 2020ko ekainaren 1era bitartean.
  • Zatikapen bereziaren eremua:
    • Jarduera ekonomikoak egiten dituzten pertsona fisikoen eta mikroenpresen eta enpresa txikien zerga-zorrak, baldin eta horiek aurkezteko eta borondatez ordaintzeko epea 2020ko martxoaren 14tik ekainaren 1era bitartean amaitzen bada.
    • Administrazioak egindako likidazioetatik datozen zerga-zorrak, baldin eta borondatez ordaintzeko epea 2020ko martxoaren 14tik ekainaren 1era bitartean amaitzen bada.
  • Zatikapenaren ezaugarriak: berme-prestaziorik gabe eta berandutze-interesen sortzapenik gabe zatikatuko dira.
  • Zor horietarako arau orokorra: 2020ko ekainaren 1era arte etengo da haien ordainketa.
  • Zatikatzeko eskaera: aurrez aipatutako zergapekoek zenbateko bereko hileko 6 kuotaren zatikapena eskatu ahal izango dute 2020ko ekainaren 1etik aurrera, eta lehen mugaeguna 2020ko uztailean izango da.
  • Eskaera egiteko epeak:
    • Autolikidazioak: Autolikidazioa aurkezteko unean, ezartzen diren mekanismoen bidez.
    • Zerga-administrazioak egindako likidazioen ondoriozko zerga-zorrak: 2020ko ekainaren 1a baino lehen, aipatutako mekanismoen bidez.
  • Joko-zorren salbuespenezkoa zatikapena: jokoaren gaineko zergetatik eratorritako zerga-zorrak zatitu ahal izango dira.
  • Geroratzeak: hilabete bat atzeratzen da emandako geroratzeen apirileko epemugaren ordainketa (amaitu beharreko hurrengo ordainketa).
  • Zatiketak: hilabete bat atzeratzen da frakzio guztien ordainketa.
  • Indarrean dauden geroratze eta zatikatzeei buruzko arau orokorra: Hilabeteko atzerapenaren ondorioz, ez da berandutze-interesik sortuko.

Jarduera ekonomikoak egiten dituzten Pertsona Fisikoen Errentaren gaineko Zergaren zergadunen ordainketa zatikatuak baliogabetzen dira, hau da:

  • Ez dira behartuta egongo 2020ko lehen eta bigarren hiruhilekoei dagozkien ordainketa zatikatuak ordaintzera.
  • Ez dira behartuta egongo nekazaritzaren eta abeltzaintzaren sektoreko zergadunei 2020ko lehen seihilekoari dagozkien ordainketa zatikatuak ordaintzera.
  • Lehen, bigarren eta hirugarren bihilabeteari dagozkion zatikako ordainketak ez dira diru-sarreretara behartuta egongo bi hilean behin ordaintzea erabaki duten zergadunak.

2020. urteko azken hiruhilekoan argitaratuko da.

Azken eguneraketa: 2020/04/01

Kultura etxez etxe

Etxetik museo, historia, arkitektura eta kultura ondareaz gozatu ahal izateko ekintzak.

"Arabako ondare historikoaren kultura sareak" storymapak erakusten duen informazioa automatikoki esportatzen da datu base bakar batetik, "ondare historiko-arkitektonikoaren dokumentu funtsak" izenekoa. Horrela, informazio guztia zentralizatuta dago, eskuragarri dago eta etengabe eguneratzen da.

Foru aldundiak Agiritegian gordetako dokumentazioaren katalogoa linean zabaltzeko sortu da Arabadok, eta testu funtsen, kartografien, argazkien eta musikaren atalen bidez, erabiltzaileak erregistro katalografikoetara eta haien irudi digitalizatuetara jo dezake.

Arte eta Lanbide Eskolak webgunean atal bat jarri du "Etxetik sortzeko". Atal horretan, arte plastikoen inguruko sormena landu nahi da, eta ikastetxeko irakasleek proposamenak egingo dizkiete haurrei, gazteei eta helduei edozein diziplinatan esperimentatzeko, ikasteko eta gozatzeko.

Hondakinen kudeaketa

Hondakinen kudeaketarako jarraibideak bai herritarrentzat orokorrean, baita koronabirusean positibo eman dutenentzat edo koarentenan daudenentzat ere.

Jarduteko informazioa eta gomendio orokorrak

Koronabirusak animalietan zein gizakietan aurkitzen diren birus familia zabal bat dira. Batzuek gizakia infektatu egiten dute, eta hainbat gaixotasun eragin ditzakete, hala nola, hotzeria arrunta; gaixotasun larriagoak ere badaude, hala nola, ‎ Ekialde Hurbileko arnas sindromea (MERS) eta arnas sindrome akutu larria (SRAS).

Nahiz eta ez den zehazki ezagutzen, antzeko birusek eragindako beste infekzio batzuekiko analogiagatik, badirudi kutsatutako animaliekiko kontaktuaren bidez edo gaixoaren eztularekin eta doministikuarekin sortzen diren arnas jariakinekiko kontaktu estuaren bidez transmitituko litzatekeela. Sekrezio horiek beste pertsona bat kutsatuko lukete haren sudurra, begiak edo ahoa ukituz gero.

  • Garbitu eskuak sarritan.

  • Eztul edo doministiku egitean, estali ahoa eta sudurra ukondoarekin edo zapi batekin. Bota zapia berehala eta garbitu eskuak alkoholez egindako eskuetako desinfektatzaile batekin edo ur eta xaboiarekin.

  • Eztula edo doministiku egin eta sukarra duten pertsonetatik metro batera egon gutxienez.

  • Ez ukitu begiak, sudurra eta ahoa.

  • Eskuen ukitze-eremuetan garbitasuna areagotu, etxean zein leku publikoetan.

Sintoma ohikoenak eztula, eztarriko mina, sukarra eta aire faltaren sentsazioa dira. Kasu gehienak sukarra duen arnas infekzio bati dagozkio. Larritasun handiagoko kasu batzuk egon daitezke, oso gutxitan infekzioak pneumonia eragin dezake; kasu horietan, pazienteak arnasa hartzeko zailtasun handia du eta aire-faltaren sentsazioa, sukar altuarekin. Tratamenduari erantzuten ez dioten paziente larrietan, eta, bereziki, aurretik gaixotasunen bat badute, konplikazio larriagoak izan ditzakete, eta hil ere egin daitezke. Kasurik larrienak, normalean, adinekoetan ematen dira, edo beste gaixotasunen bat dutenen artean, hala nola bihotzekoak, birikak edo immunitate-arazoak.

  • Arrisku eremu batera bidaiatu badut, ez joan osasun-zentrora, etxean geratu, 900 20 30 50 telefonora deitu, eta beste pertsonengandik 2 metroko distantzia mantendu.
  • Arrisku-eremu batera bidaiatu ez badut, saihestu esparru itxietako ekitaldi kolektiboetara joatea edo zentro soziosanitarioak bezalako erakundeak bisitatzea.

OMEk zabaldutako datuak direla eta, tamaina ertaineko tanten bidez transmititzen den gaixotasuna da. Horrek esan nahi du kutsatzea ukitu edo doministiku egiten duen pertsonarengandik metro edo metro eta erdira irits daitekeela.

Behin pertsona bat koronabirusak kutsatzen duenean, sintomak gripearen oso antzekoak izan ohi dira, hau da, eztula, eztarriko mina, arnasa hartzeko zailtasuna edo artikulazioetako mina. Kutsatutako pertsonen heriotza-tasa % 2 da. Horrek esan nahi du birusa hartzen duten pertsona gehienak sendatu egiten direla.

Gaur-gaurkoz, hauxe da gomendioa: gaixotasuna transmititzeko gune batera joan bazara eta arnas sintomak badituzu, hala nola eztula, sukarra, eztarriko mina edo arnasa hartzeko zailtasuna, etxean geratu behar duzu eta Osasun Kontseilura deitu (900 20 30 50).

OMEren arabera, 2019-nCoV birusak pertsonei eragiten dien moduari buruzko xehetasun gehiago jakin behar ditugu oraindik ere; oraingoz, adinekoek eta aurretik gaixo daudenek (diabetesa eta kardiopatiak dituztenak, esaterako)arrisku handiagoa dute ‎ gaixotasunaren forma larria izateko.

Inkubazio-aldia da ‎ infekzioaren eta gaixotasunaren sintoma klinikoen agerpenaren arteko denbora-tartea. Gaur egungo kalkuluen arabera, inkubazio-aldia 1 eta 14 egun bitartekoa da; batez beste, 5-6 egun. Estimazio horiek eguneratzen joango dira, datu gehiago eskuratu ahala. Koronabirusak eragindako beste gaixotasun batzuei buruz eskura dagoen informazioan oinarrituta (MERS eta SARS, besteak beste), 2019-nCoV aldiko ‎ inkubazio-aldia 14 egunekoa izan daitekeela kalkulatzen da. ‎ OMEk gomendatzen du baieztatutako kasuen kontaktuen jarraipena 14 egunekoa izatea.

Maskarek funtzio bat betetzen dute: birusaren hedapena saihestea. Horregatik, maskara jarri behar duena arnas infekzioaren sintomak dituena da. Hala, pertsona bat sintoma horiekin osasun zentroren batera joaten denean maskara jarri behar du, inguruan dauden gainerako pertsonak ez kutsatzeko. Adinekoekin edo immunodeprimituekin kontaktua duten pertsonei maskarak jartzea ere gomendagarria da.

Edonola ere, arnas gaixotasunen bat (koronabirusa ere bai) ez zabaltzeko neurririk eraginkorrena eskuak garbitzea da.

  • Txina (probintzia guztiak, Hong Kong eta Macao barne); arriskua handiagoa da Hubei probintzian, non intentsitate handiagoko transmisio komunitario jarraitua egon den.
  • Hego Korea
  • Japonia
  • Singapur
  • Iran
  • Italia (Lonbardia, Veneto, Emilia-Romaña, Piamonte eskualdeak).

Ez zaie jarri inolako murrizketarik bidaiei, baina birusak eragindako lurraldeetara ez bidaiatzea gomendatzen da, ezinbestekoa ez bada. Horrez gainera, komeni da aurretik jakitea destinoko lekuan nolabaiteko murrizketarik ezarri duten agintariek.

 Aholkatzen da, orokorrean eta, bereziki, Hubeiko probintzian, gutxi egindako haragirik ez jatea eta bizirik edo hilda dauden animalia basatiekin edo etxe-animaliekin hurbileko kontakturik ez izatea. Horrez gainera, higiene-neurriak areagotu behar dira arnas-infekzioak dituzten eta birusak eragindako eremuan berriki egon diren pertsonekin kontaktua izanez gero.

Osasun Ministerioak honako web-orrian eguneratzen ditu bidaiarientzako gomendioak: https://www.mscbs.gob.es/profesionales/saludPublica/sanidadExterior/salud/home.htm

Leku hauetatik itzultzen diren eta osasun-arazorik ez duten pertsonek bizimodu normala egin dezakete familiarekin eta lagunekin, eta, orokorrean, baita eskola eta lan eremuan ere.

Bidaiatik itzuli ondorengo bi asteetan arnas-infekzio akutu batenak izan daitezkeen sintomak izanez gero, hala nola, sukarra, eztula edo aire-faltaren sentsazioa, etxean edo ostatuan geratu behar duzu eta berehala jarri behar duzu Osasun Aholkuarekin (900 20 30 50)  harremanetan. Osasun-zerbitzuek ebaluatuko dute zure osasun-egoera, bidaiaren aurrekaria eta koronabirus-kasuekin kontakturik izan duzun.

Europako Batzordeak ez du aparteko neurririk hartu giza kontsumorako edo erabilerarako transmizio-eremuetatik datozen salgaiei egiten zaizkien kontrol ofizialei dagokienez. Oraingoz, beraz, orain arteko gomendio berberak aplikatuko dira, eta ez dago salgaiei buruzko inolako murrizketarik ez gomendio berezirik.

Ez dakigu ziur zenbat denbora irauten duen COVID-19 birusak gainazal batean, baina badirudi beste koronabirus batzuek bezala jokatzen duela. Egindako azterketek (COVID-19 birusari buruz eskuragarri dagoen aurretiazko informazioa barne) koronabirusak azalera batean ordu gutxi batzuetatik egun batzuetara arte iraun dezaketela adierazten dute. Eguraldia baldintzen arabera alda daiteke (adibidez, gainazal mota, tenperatura edo ingurunearen hezetasuna).

Gainazal bat kutsatuta egon daitekeela uste baduzu, garbitu desinfektatzaile komun batekin, birusa hiltzeko eta zeure burua eta besteak babesteko. Garbitu eskuak alkoholdun desinfektatzaile batekin edo ur eta xaboiarekin. Ez ukitu begiak, ahoa edo sudurra.

COVID-19 appa

Osakidetzaren COVID-19 appak hiru helburu ditu: prebentzioa, etxeetan egon daitezkeen kasuen jarraipen handiagoa eta kasu-kontzentrazioaren analisia.

Deskargatzeko:

Merkataritza jarduerak edo antzekoak irekitzeko irizpideak

Jarraian, Ertzaintzak emaniko irizpideak merkataritza jarduerak edo antzekoak irekitzeko.

Hauek bakarrik: janari eta edari dendak, farmaziak, osasun-zentroak, optikak, ortopediak, higiene-produktuen dendak, prentsa eta paper dendak, gasolindegiak, estankoak, teknologiako eta telekomunikazioetako produktuen dendak, etxeko animalientzat janaria saltzen dutenak, Internet, telefono edo posta bidezko merkataritza-dendak, tindategiak, arropa-garbitegiak eta albaitaritza-klinikak.

Etxez etxeko salmenta bakarrik dago berariaz baimenduta.

Eramateko baldin bada bakarrik. Inola ere ezin da establezimenduan kontsumitu.

Eramateko bakarrik sal ditzakete produktuak, inola ere ez establezimenduan kontsumitzeko.

Ez, baina dendan janaria eta edaria sal daiteke.

Lokala ezin da ireki. Etxez etxeko zerbitzu profesionala onartuta dago.

Ez, ez baitaude jasota nahitaez itxita egon behar duten lokalen salbuespenen artean.

Bai, baimendutako produktuak saltzeko bakarrik, eta ezarritako osasun-arauak betetzen badira.

Bai, baina premiazko konponketak egiteko bakarrik.

Merkataritza-lokalak ezin dira ireki, merkataritza-jarduera minoristatzat hartzen baitira. Aurretik alokatutako ibilgailuak itzul daitezke.

Horiek egon daitezke irekita, baina ibilgailu profesionalak alokatzeko bakarrik.

Bai, bertan tailerra badute jarrai dezakete lanean ateak itxita.

Joan-etorriei buruzko irizpideak

Jarraian, joan-etorriei buruz Ertzaintzak emaniko irizpideak.

Identifikatzen diren pertsonei ez zaie inolako ziurtagiririk eskatuko, nahiz eta baloratu egingo den joan-etorria justifikatzeko ematen duen informazioa. Emandako informazioak zalantzaren bat sortzen badu, beste bitarteko batzuk erabiliz egiaztatu ahal izango da. Oraingoz ez dago mugikortasun-ziurtagiri ofizialik.

Pertsonek honako kasu hauetan zirkulatu ahal izango dute bide edo eremu publikoetatik:

  • Elikagaiak, produktu farmazeutikoak eta behar-beharrezkoak direnak erosteko.
  • Osasun zentro, zerbitzu eta establezimenduetara joateko.
  • Lantokira joateko, lan egitera edo jarduera profesionala edo enpresariala egitera.
  • Ohiko bizilekura itzultzeko.
  • Adinekoei, adingabeei, mendekoei, desgaitasuna duten pertsonei edo bereziki ahulak diren pertsonei laguntzeko eta zaintza emateko.
  • Finantza- eta aseguru-erakundeetara joateko.
  • Ezinbesteko kausagatik edo premia-egoeragatik.
  • Antzeko beste jarduera batzuk egiteko.

Desplazamendu horiek banaka egin beharko dira, desgaitasuna duten pertsonei laguntzeko edo bestelako arrazoi justifikatu batengatik ez bada.

Hala ere, desplazamenduak ahalik eta gehien mugatu behar dira.

Establezimendu batean beharrezkoa den erosketa egiteko ezinbestekoa den denboran egon behar da. Pertsonen artean metro 1etik 2ra arteko distantzia gordetzea gomendatzen da.

Bai, zaintza eta laguntza emateko.

Bai, baimendutako oinarrizko zerbitzuetako bat da.

Bai, adingabe bat artatzea dela ulertzen da.

Ez.

Bai, adingabeak edo mendekoak zaintzea dela ulertzen da.

Bai, hurbilen dagoen gunera, eta ezinbestekoa den denboran.

Ez, erabilera komunitarioko eremu pribatuak baitira.

Bai, banaka, ezinbestekoa den denboran eta etxebizitzatik hurbil.

Ez, ez daude jasota eremu publikoan baimenduta dauden mugimenduetan.

Ibilgailu batean pertsona bat baino gehiago ibili ahal izango dira euren artean gutxienez metro bateko distantzia mantentzen bada eta 463/2020 Errege Dekretuan zehaztutako kasuetan bakarrik. Esate baterako, auto batean gehienez bi pertsona joango dira, gidaria eta bidaiari bat, eta bidaiaria atzeko eserlekuan, gidariarekiko diagonalean, eseriko da.

Lanerako erabiltzen ari diren ibilgailu profesionalen edo enpresako ibilgailuen (furgonetak, kamioiak) kasuan, gidaria eta kopilotua ibili ahal izango dira, baldin eta euren artean metro bateko distantzia gordetzen badute.

Bai, aurreikusitako kasuetan eta banaka.

Banaka, desgaitasuna duen pertsona bati, adingabe bati, adineko bati edo autonomiarik ez duen pertsona bati laguntzeko kasuetan izan ezik.

Ez dago berariaz aurreikusita eremu publikoko mugikortasun-salbuespenetan. Aurreikusita dago desgaitasuna duten pertsonei, adingabeei edo premia bereziak dituzten beste pertsona batzuei laguntzeko denean edo justifikatuta dagoenean.

Arrazoi justifikatu batengatik bada bakarrik, eta atzeraezina bada.

Bai, euren lan-jardueraren baitan.

Bai, jende-pilaketak saihesteko aurreikusitako neurriak errespetatzen eta distantziak gordetzen badira.

Bai, osasun-agintaritzak deituta eta neurriak hartuta.

Ez.

Era honetako garraioan Osasun Zerbitzuak ezarritako neurriak errespetatuko dira, eta bidaiarien artean gutxienez metro bateko distantzia gordeko da derrigorrean.

Argitaratutako arauen bilduma

Covid-19aren Osasun Krisiari buruzko estatuko eta autonomia erkidegoko araudiaren kode elektronikoa argitaratu du Estatuko Aldizkari Ofizialak.