Dokumentu grafikoa eta argazkiak

Privilegio rodado otorgado por Fernando IV
Fernando IV.ak emandako erregalia. (Xehetasuna)

Arlo honetan ondare dokumental, bibliografiko, obra grafiko eta argazki objektuen piezak lantzen dira. Hainbat objektu ditu, gehienbat, paperezkoak edo larrukizkoak.

Aniztasun hori oso ohikoa da liburutegietan, artxiboetan eta museoetan. Hor, besteak beste obrak eta liburu bildumak, aldizkako argitalpenak, kodexak, erregaliak, estanpak, gutunak, kartelak, argazkiak, mapak edo kartak ikus ditzakegu.

Papel pintado. Casa-torre Hurtado de Mendoza
Paper margotua. Hurtado de Mendoza dorretxea. (Xehetasuna)

Dokumentu grafiko eta paperaren gainean egindako esku hartzeak

"Alegoría del Amor" haizemailea

"Alegoría del Amor" haizemailea, Arabako Arma Museoa, Gasteiz.

  • Egilea: Ezezaguna  -sinadura ezin da irakurri-
  • Gaia: Akuaforte, eskuz margotua, marrazkiak eta  apaindura urreztatuak. Nakar, zura eta papera

  • Data: XIX. mendea, Napoleonen garaia -1. Inperioa-

Aurreko esku hartzearen ondorioz ezin zen ikusi, eta bere egonkortasun fisikoa arriskuan jartzen zuen. Hor, paperezko piezak eta beste haizemaile batzuen hondarrak gehitu zituzten, jatorrizko eremuak ezkutatzen zituztenak. Erabilitako itsasgarriek zikintzen zuten, eta euskarrian tentsioak eragiten zituzten. Horrela, zaila zen irekitzea. Horrez gain, erabileraren ondorioz, oso narriatuta zegoen.

Gehitutako gauza horiek guztiak eta itsasgarrien hondarrak kenduta, lehen hagaxkaren gida apurtuta zegoela, iturritik kolatua kenduta zuela eta hagaxka nagusia osorik galduta zegoela egiaztatu zuten.

Hauxe izan da egindako tratamendua: garbitzea, apurtuta zegoen hagaxka kolatzea eta indartzea, urratuta eta euskarritik bereizita zeuden eremuak lotzea, eta euskarriaren hutsuneak sartzea, antzeko ezaugarriko pergaminoz, akuarelekin leheneratuta. Jatorrizko museoan erakusteko, kartoizko atril bat egin zen.

 


Hasierako egoera


Zati apurtuak


Desmuntaketa


Txertatzea


Azken egoera

Autorretratua

Autorretratua, Arabako Arte Ederren Museoa, Gasteiz

  • Egilea: DIAZ OLANO, Ignacio

  • Gaia: Conté lapitza, sangina eta klariona paper gainean

  • Data: XIX. - XX. mendea

Desmuntatzean, lanaren atzealdearekin ustekabea hartu genuen. Beste marrazki bat zegoen, emakume biluzia, sanginaz, eta argizari ukituez.

Duela urte batzuetako obretan ohikoa denez, ez zegoela ongi muntatuta egiaztatu zuten, material ezegonkorrak erabili zituztelako, kontserbatzeko bateraezinak zirenak. Kasu honetan, zinta itsaskorra erabili zuten, marrazkia finkatzeko, eta kartoi azidoak. Itsasgarria denborarekin herdoilduta zegoen, eta euskarria zikin. Beste narriadura batzuk ere bazituen, hala nola: ebakiak, urratuak, zuloak goiko eta beheko alboetan, hutsune txikiak euskarrian eta tolestaketen markak.

Ezegonkorrak ziren materialak kendu zituzten, deskribatutako kalteak zuzenduz eta berriro muntatuz, passe-partout karpeta erabiliz, eta markoa jarriz.

Prebentziozko kontserbazio estrategia gisa oso garrantzitsua da obren muntaketaren ikuskapen eta ordezkatze sistematikoko prozedurak ezartzea, bereziki duela zenbait urte markoztatutako obrekin. Kalte asko, erabilitako materialen kalitatearengatik gertatzen dira. Horren ondorioz, besteak beste kolore aldaketak gertatzen dira, orbanak agertu edo euskarria azidifikatzen da, iraunkortasuna galduz.

 


Autorretratua

Hutsuneak eta urratzeak


Emakume biluzia atzealdean

Konpondutako eremuak

 

 

 

 

 

 

 

 

Azken egoera

Karta-sorta espainola

Karta-sorta. Tarazona 1/1, Arabako Fournier Karta Museoa, Gasteiz

  • Egilea: Zaragozan MARTON Y COMPA enpresak inprimatutakoa. Errege fabrika.

  • Gaia: Xilografia, trepa/paperezko kartoi mehez koloreztatua

  • Data: 1785. urtearen ingurukoa

BFAk ale hau 2002. urtean eskuratu zuenean oso narriatuta zegoen, eta erraz hautematen zen kutsadura mikrobiologiko batek eragindako deskonposizio handia. Euskarria nabarmen hauskorra zen, bigun zegoen, porotsu, zenbait eremu falta ziren eta mehetuta zeuden. Kartoi mehea osatzen dituzten orriak partzialki bereizita zeuden, kasu batzuetan guztiz. Tintek intentsitatea nabarmen galduta zuten, orbanak zeuden pigmentazioekin eta ugerra azalean pilatuta zegoenez, ilunduta zeuden. Horrez gain, tintak (horia eta berdea) apur bat herdoilduta zeuden, baita pulpan zeuden partikula metalikoak ere.

Hauxe izan da esku hartzea: egurastuz lehortzea, hautsa kentzea eta esporak xurgatuz kentzea. Zikintasun metakinak mekanikoki kendu zituzten, bisturiz, eta xurgatutako zikintasuna bainu hidroalkoholikoz. Hutsuneak paper japoniarraz bete ziren, eta orriak, nabarmen hondatuta zeudenak, laminetan banatu eta kolaz itsatsi ziren. Amaitzeko, babes geruza bat eman zioten. Kontserbatzeko kartoizko kaxa batean gorde zuten.


Hasierako egoera


Askatuta zeuden orriak

 


Filigranak

 


Txertatze prozesua 


Euskarriaren garbiketa 

Novum testamentum

Novum testamentum, Gasteizko Teologia Fakultateko Liburutegia

  • Egilea: Nicolaus de Lira.  Inprimatzailea: Bonetus Locatellus

  • Gaia: Inprimaketa tipografikoa eta paperaren gaineko hozkak. Koadernatze gotiko-mudejarra, azal osoa larruzkoa, gofratuz apaindua.

  • Data: Venezia, 1489

Inkunablea oso narriatuta zegoen, eta egoera txar horretan zenbait arrazoi zeuden. Fisikoak nabarmenduko ditugu, erabileraren beraren ondoriozkoak. Egoerak okerrera egin zuen oinarrizko egiturazko elementuak faltatzen ziren heinean.

Liburuaren gorputza eta azala erabat bananduta zeuden. Azalak zulatuta zeuden, intsektuen erasoengatik, eta zati handiak faltatzeaz gain, zenbait zati apurtuta zeuden. Larruak ez zuen kofiarik, eta atzealdeko azalaren heren bat falta zen. Bestalde, bizkarra, autoitsaskorra zen zinta batez estalita zegoen, herdoilduta. Lehen eta azken orribikoak oso ahul zeuden, hasiera batean mikroorganismoengatik, eta geroago xilofagoengatik.

Papera garbitu, mekanikoki mentatu eta finkatu zen, eta prentsara eraman zen, bertan jos zezaten. Jatorrizko azalak berreskuratu ziren. Estaldura garbia eta hidratatua larruzko estalki berri batean gainean itsatsi zen, eta berriro koadernatu. Horretarako, piezaren kodikologia elementu guztiak mantendu eta antzeratu ziren. Esku hartzea amaitzeko, kutxa bat egin zen, ongi manten zedin.


Azala


Liburuaren gorputza


Leheneratutako azala eta itxigailua

 


Berrerabilitako eskuz idatzitako orriak