Dulantziko San Martinen bataio eta ehorzketa basilika
VI. mendearen bigarren erdia
Dulantziko herrigunea
Aldaietan eta San Pelaion bezala, Dulantziko San Martinen hilerri bat aurkitu zuten, “hatudun” hilobiekin Hildakoak hobi sinpleetan lurperatzen zituzten, zurezko hilkutxen barruan – mantendu diren iltzeak eta burdineriak erakusten duten bezala –, beren gauzekin eta beste objektu batzuekin batera, gordailu gisa: armak, beirazko goporrak, brontzezko galdarak egurrezko ontziak, etab. Frantziako, Belgikako edo Alemaniako nekropolietan ohikoak ziren elementu horiek eragin kontinentalaz gain bertan lurperatutako pertsonen pribilegio estatusa erakusten dute.
Bi gizonen hilobietan aurkitu ziren zilarrezko bi koilara nabarmentzen dira –haietako bat grabatuta–. Objektu horiek kristau liturgiarekin duten loturak pentsarazten digu Elizaren kide nabarmenak izan zirela; izan ere, nekropoli horren berezitasunetako bat da kokapena tenplu handi bati lotuta dagoela.
Tenplu hori, aurreko nekropoliaren gainean eraikia, XII. mendera arte egon zen jardunean. Une horretan, eliza erromaniko bat eraiki zen bere hondakinen gainean. VII. mendearen amaieratik aurrera, hilerria elizaren kanpoaldera lekualdatu zen, eta hilobietan jada ez zen objeturik sartzen. Alderdi horrek hileta errituetan aldaketak izan zirela islatzen du.
