Arabako Errioxa

Aspalditik Arabako Errioxa moduan ezaguna den eskualdea berrogei kilometro luze eta zortzi kilometro zabal dituen lur-mihi estua da. Arabako hegoaldean dago, Toloño mendilerroaren eta Ebro ibaiaren artean. 

Arabako Lurralde Historikoko eta Euskal Autonomia Erkidegoko hiriburua den Gasteizen hegoaldean dago, berrogei kilometrora eta han egon da Erdi Aroaren amaieratik. Bilbotik eta Donostiatik ordu batera dago errepidez, zerbait gutxiago Iruñetik, eta minutu gutxi batzuetara Logroñotik. 

Arabako Errioxak 316 kilometro koadro ditu, Arabaren %10 besterik ez, eta hamaika mila biztanle inguru ditu, arabarren % 3.

Hogeita hiru herri daude eskualdean: Assa, Gorrebusto, Mañueta, Kripan, El Campillar, Eltziego, Bilar, Bastida, Labraza, Guardia, Lantziego, Lapuebla de Labarca, Laserna, Leza, Moreda, Navaridas, Oion, Paganos, Gatzaga Buradon, Samaniego, Eskuernaga, Viñaspre eta Iekora. 

Honako herri hauek aipagarriak dira. Oion: hiru mila biztanle ditu eta industria gune garrantzitsua da, eskualdeko hiriburu ekonomiko bilakatu dutena. Laguardia: mila eta bostehun biztanle ditu eta Arabako Errioxako hiriburu historikoa eta politikoa da. Zieko: ia mila biztanle ditu eta Errioxako ardoaren sorterri noblea da. 

Arabako Errioxa bere txikitasunean, lurralde berezi, aberats eta anitza da.

Arabako txakolina

Txakolina ardo berezia da eta betidanik egon da euskal herriari lotuta. Tradizio handia du Gipuzkoan, Bizkaian eta Arabako Aiara Eskualdean.

Aurkitu diren idatzizko lehenengo lekukotzen arabera, XI. mendean ohikoa zen Araban txakolina egitea Aiarako Eskualdean, bereziki, Amurrion, Laudion eta Aiaran.

Aiaran txakolinerako mahastiek zuten garrantzi hori erabat aldatu zen XX. mendearen hasieran, atzerakada handia egon baitzen eta ia erabat desagertu zen mahatsondoa.

1988ko ekainean Asociación Alavesa de Productores Artesanos de Txakoli-Arabako Txakolina Elkartea sortu zen, Arabako txakolin mahastiak berrindartzeko beharrezko ahaleginak batzeko asmoz, garai batean inguru horretako ekonomiaren zutabea baitzen txakolina.

2002ko abuztuan Espainiako Gobernuko Nekazaritza Ministerioak “Arabako Txakolina – Txakoli de Álava” Jatorrizko deitura berretsi zuen. Jatorrizko deitura hori Aiarako Eskualdeari dagokio geografikoki eta bost udalerri daude hor: Aiara, Artziniega, Amurrio, Laudio eta Okondo.

Chispial finka esperimentala

Mahasti bat ezarri da, Errioxa Jatorri Deitura Kalifikatuak baimentzen dituen barietateen landare-materialezko bilduma batekikoa. Mahastia hiru bloketan dago zatiturik, eta bloke bakoitzean azterlan bana egingo da:

1. blokea: JDkal-ek baimentzen dituen 14 barietateak jasotzen ditu. Errioxa, 9 barietate zuri, eta 5 barietate beltz.

2. blokea: Tempranillo barietatearen 20 kloneko bilduma.

3. blokea: 11 patroi esanguratsuenen bilduma.

Lan ildoak:

  • Barietateek egoera edafoklimatiko berberean eta berdin maneiatuz zer ezaugarri ematen dituzten biltzea.
  • Barietateak landatzean erregenerazio-nekazaritzako teknikak baliatzea, lurzorua errespetatuz, oneratuz eta haren emankortasuna areagotuz.

chispial

 

“Mahastiko mertxika” deitzen zaio mendeetan Arabako Errioxako paisaiaren zati izan den mertxikondo barietate edo mota multzo bati. Nola eta hazien bitartez ugaldu diren, ezin da esan ezaugarri morfologiko egonkorreko mertxika barietatea denik, eta horrek dibertsitate genetiko handia eragin du, eta, hala, baita ondare garrantzitsua eman ere. “Mahastiko mertxika" hazteari utz ez dakion, Mahastizaintza eta Enologia Zerbitzuak sustatu du, Euskadiko Hazien Sarearekin batera, landare-materialen gordailu bat sortzea.

Lan ildoak:

  • Mahastiko mertxikaren barietateen ondare genetikoa zaintzea.
  • Barietateen aleek egoera edafoklimatiko berberean eta berdin maneiatuz zer ezaugarri ematen dituzten biltzea.
  • Mahastiko mertxika lantzean erregenerazio nekazaritzaren teknikak baliatzea

 

melocoton de viña

Finkara bisitaldi bat egiteko eta ardoaren etxeko teknikariek bertan egiten denaz ematen dituzten azalpenak jasotzeko interesa duten pertsonek edo taldeek Ardo Etxearekin harremanetan jar daitezke 945621080 telefono zenbakira deituta edo helbide honetara mezu bat bidalita: casadelvino@araba.eus 

Olivar y aceite en Rioja Alavesa

El cultivo tradicional del olivo en Rioja Alavesa comenzó su andadura hace más de 2.000 años. Así lo atestiguan los restos arqueológicos de las villas romanas localizados en la zona, que contaban con trujales para el uso de sus habitantes. Dicho cultivo, se ha mantenido hasta nuestros días, aunque no siempre ha tenido la misma relevancia. A finales del siglo XIX se llegó a un máximo histórico de 1.000 Has, coincidiendo con el mínimo de la vid por aparición de diversas plagas en el mismo. Después, la aparición de otras plagas asociadas al olivo como la mosquilla y la negrilla, mermaron la superficie plantada, que además se resintió de forma importante por el auge definitivo del viñedo y la situación de racionamiento y venta de leña que acontecieron durante la Guerra Civil.

A lo largo de este tiempo, se ha realizado la selección natural de la variedad mejor adaptada que ha llegado hasta nuestros días, la variedad Arróniz. Durante siglos el olivo se ha cultivado asociado a cereales y viña. Esa diversidad, la orografía y pequeño tamaño de las parcelas condicionó su forma de poda, mantenimiento y forma de recolección.

A partir del 2005, con la puesta en marcha del Plan Estratégico del Olivar de la CAPV, se pretende fortalecer, modernizar y potenciar este subsector. Desde entonces, diversos agentes de la zona se involucraron para seguir apoyando su crecimiento (Mesa del Aceite y el Olivo de Rioja Alavesa). En 2018, ante la necesidad de una iniciativa que continuase dando respuesta al interés por recuperar la cultura del olivar y propiciar y revalorizar la producción del aceite de oliva en esta zona, se creó la asociación APRORA para la promoción del olivo y el aceite de Rioja Alavesa. Dicha asociación aglutina socios olivicultores y trujales, con un plan multidisciplinar que incluye asesoramiento técnico y formación, colaboración con otros agentes, y difusión del aceite de oliva de la comarca promoviendo la plantación y recuperación del olivar.

Actualmente se mantienen algo más de 300 ha, en una forma de cultivo mayoritariamente extensiva y cuyo aceite se elabora en tres trujales en las localidades de Lanciego, Moreda y Oyón. La recogida de la oliva tiene lugar entre noviembre y diciembre y en dichos trujales tienen lugar los procesos de molturado y decantado mediante centrifugado. El aceite obtenido presenta un atractivo color verdoso-amarillo y sabor fresco-amargo. Un aceite de alta calidad propio de Rioja Alavesa.

Más información